Spierballen in de lucht, maar de grond trilt!

De Europese Commissie laat zich van haar sterke kant zien richting Israël. Brussel overweegt maatregelen zoals vergunningen, extra heffingen of zelfs een importverbod voor producten uit Israëlische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Hoewel dit klinkt als een stevige aanpak, blijkt het in de praktijk vooral politieke druk te zijn. Echte sancties tegen een derde land vereisen namelijk unanimiteit van alle EU-lidstaten, en die steun ontbreekt.

Het Nederlandse kabinet steunt de plannen van de Europese Commissie, maar de haalbaarheid van de aangekondigde maatregelen blijft de vraag. Raouf Leeraar, directeur Beleid bij Israel Allies Foundations, stelt dat de Brusselse framing niet klopt. Hij noemt het een staaltje propaganda, aangezien de Europese Commissie geen sancties kan aankondigen zonder unanieme goedkeuring van de EU-Raad van Ministers.

De Commissie kijkt nu naar strengere maatregelen voor goederen uit Israëlische nederzettingen. Dit omvat onder andere een verplicht importvergunningstelsel en hogere invoerheffingen. Formeel zijn de maatregelen gericht op producten uit nederzettingen, die al niet profiteren van gunstige tarieven onder de EU-Israël-associatieovereenkomst. Echter, door slechte etikettering kunnen ze soms alsnog van handelsvoordelen genieten.

Sancties zijn moeilijk te realiseren omdat unanimiteit vereist is. Hongarije en Tsjechië hebben eerder maatregelen tegen Israël geblokkeerd, waardoor de gebruikelijke sanctieroute vastloopt. Leeraar benadrukt dat de Commissie meer suggereert dan daadwerkelijk kan waarmaken.

Nu zoekt de Commissie een alternatieve juridische basis via de gemeenschappelijke handelspolitiek, waar geen unanimiteit nodig is. Critici, zoals Leeraar, wijzen erop dat dit ondemocratisch is. Hij stelt dat als een maatregel bedoeld is om politieke druk uit te oefenen, deze onder het Europese buitenlandbeleid valt, wat wel unanimiteit vereist. De discussie draait om de vraag of het hier om politieke sancties of handelsregulering gaat. Voorstanders zien het als een uitvoering van internationaal recht, terwijl critici het als een achterdeur voor sancties beschouwen.