Terug naar de puinhopen: Feest of fiasco?

Kèk es an, goozâh! Vorig jaar zijn er meer vluchtelingen terug naar huis gegaan dan ooit in de afgelopen vijftig jaar. Bijna 4,4 miljoen mensen en 10,3 miljoen ontheemden zijn weer terug naar hun oude stekkie. Da's anderhalf keer zoveel als het jaar ervoor, hè! Maar, mot je horre, de VN is nie zo blij als je zou denken. Achter die mooie cijfers schuilt een hoop ellende, man.

Neem nou die 2 miljoen die teruggingen naar Afghanistan. Niet allemaal vrijwillig, joh! Pakistan heeft tienduizenden mensen gewoon de grens overgezet. En in Congo, daar gingen ook grote groepen terug, maar dat kwam pas na dat ze de vluchtelingenkampen dichtgooiden. Zes landen zijn goed voor 92 procent van die terugkeerders: Congo, Sudan, Syrië, Afghanistan, Oekraïne en Myanmar. In 1972 was het nog gekker, toen durfden 9 miljoen mensen na de onafhankelijkheidsoorlog van Bangladesh weer naar huis.

Maar als je denkt dat ze het daar beter hebben, da's nie normâhl. De omstandigheden zijn vaak om te janken, joh. Zelfs de mensen die vrijwillig terugkwamen, kwamen in erbarmelijke situaties terecht. In landen als Syrië en Sudan is het nog steeds een puinhoop, met geen basisvoorzieningen en geweld dat maar doorgaat. De VN roept landen op om de basisprincipes van het Vluchtelingenverdrag weer serieus te nemen. Niemand mag teruggestuurd worden naar gevaarlijke plekken, dat is niet-onderhandelbaar, man!

En het wordt nog erger, want wereldwijd zijn er eind 2025 zo'n 41,6 miljoen vluchtelingen. Dat is minder dan een jaar eerder, maar nog steeds een hoop mensen. De meeste vluchtelingen komen uit zes landen, en tweederde van hen wordt opgevangen in buurlanden. Vooral de armere landen moeten de grootste klappen opvangen. Colombia en Duitsland zijn de koplopers in het opvangen van vluchtelingen, maar Sudan vangt zelf het grootste aantal ontheemden op.

Salih van de VN zegt dat veel vluchtelingen jarenlang moeten wachten op terugkeer. 70 procent wacht al meer dan vijf jaar. Hij zegt dat het van levensbelang is dat landen meer doen voor deze mensen. Noodhulp is leuk, maar dat mag nie het eindstation zijn. Beter onderwijs en kansen om zelf in hun levensonderhoud te voorzien, dat is wat ze nodig hebben. En de landen moeten zich ook meer inzetten voor vrede, anders blijft dit gedoe aanhouden. De eerste helft van dit jaar ziet er niet hoopgevend uit, met die ellende in het Midden-Oosten. Lekkeh puh, hè?