Vliegtuig of luchtkasteel? De strategische blunders van de Europese luchtmacht!

Het einde van het Frans-Duitse gevechtsvliegtuig FCAS is een politieke blamage die de Europese samenwerking op scherp zet. Terwijl de leiders van de Europese Unie in Brussel steeds weer het belang van samenwerking benadrukken, blijkt dat de grootste lidstaten niet eens in staat zijn om een prestigieus defensieproject te voltooien. Het lijkt wel een komisch voetbalteam dat keer op keer de bal verliest, ondanks dat ze het zo goed willen doen.

De FCAS, ooit een glimmend prestigeproject, is nu meer een schim van wat het had kunnen zijn. Terwijl er hier en daar relativerende woorden klinken over de toekomst van drones en andere defensieprojecten die wel doorgaan, blijft het einde van FCAS een politiek fiasco dat de problemen van Europa in een notendop samenvat. Het is alsof de spelers op het veld elkaar in de weg staan, terwijl ze allemaal naar dezelfde goal willen schieten.

Enerzijds is er de wens tot integratie, waarbij Europa meer strategische autonomie wil nastreven. Frankrijk en Duitsland wilden samen de FCAS ontwikkelen als opvolger van de F-35, maar de fragmentatie van de Europese defensie-industrie gooit roet in het eten. Het lijkt wel een team dat niet kan afstemmen, terwijl ze allemaal hun eigen tactiek willen volgen. De nationale belangen blijven maar in de weg staan, en de samenwerking hapert als een slecht geoliede machine.

De politieke leiders, zoals de Franse president Emmanuel Macron, blijken te zwak om de samenwerking af te dwingen. Het is alsof ze de scheidsrechter zijn die niet durft in te grijpen als de spelers zich niet aan de regels houden. De Franse staat is sterk afhankelijk van Dassault, maar zelfs dat kan de onderhandelingen niet vlot trekken. Op elke Europese top wordt de eenheid bezworen, maar in de praktijk blijven de lidstaten vasthouden aan hun eigen belangen.

De keuze tussen integratie en fragmentatie is duidelijk. De tendens naar fragmentatie is sterk, maar veel Europeanen verlangen naar meer samenwerking, vooral op defensiegebied. Nu de dreiging uit Rusland toeneemt en de Amerikanen minder betrouwbaar lijken, is er een kans om Europa opnieuw uit te vinden. Maar die kans wordt verkeken als landen blijven vasthouden aan hun kortetermijnbelangen. Het is teleurstellend dat Frankrijk en Duitsland niet in staat zijn om samen een gevechtsvliegtuig te ontwikkelen, zelfs niet onder druk van externe dreigingen. Het lijkt wel een team dat nooit zal scoren.