De waarheid in het digitale duister

Het Commissariaat voor de Media heeft in 2026 onthuld dat het vertrouwen en de interesse van Nederlanders in het nieuws een dieptepunt hebben bereikt. Voor het eerst heeft minder dan de helft van de Nederlanders vertrouwen in nieuws. In 2018 was 61 procent van de Nederlanders nog (heel erg) geïnteresseerd in nieuws, maar dit percentage is nu gedaald naar 45 procent. Evenzo is het vertrouwen in nieuws gezakt van 59 naar 49 procent, wat betekent dat minder dan de helft van de bevolking het merendeel van het nieuws vertrouwt.

Jongvolwassenen, die vaak nieuws via sociale media consumeren, zijn aanzienlijk wantrouwender. Het Commissariaat adviseert de overheid om wetten in te voeren die ervoor zorgen dat journalistieke organisaties een prominentere plek krijgen in de tijdlijnen van apps zoals TikTok. Ondanks de daling in vertrouwen blijft het percentage van 49 procent relatief hoog in vergelijking met andere landen; Duitsland, België, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Verenigde Staten scoren allemaal lager.

De NOS blijft met een gemiddelde score van 7,2 de meest vertrouwde nieuwsbron, gevolgd door het ANP en RTL Nieuws. De Volkskrant en NRC scoren beiden een 6,5, maar de Volkskrant wordt vaker gewantrust door rechtse Nederlanders. Een belangrijke reden voor het wantrouwen is de overtuiging dat externe machten, zoals overheidsfunctionarissen en mediabedrijfseigenaren, invloed uitoefenen op het nieuws. Het Commissariaat raadt nieuwsorganisaties aan om transparanter te zijn over hun werkwijze.

De rol van nieuwsinfluencers is in Nederland nog relatief klein, met slechts 17 procent van de Nederlanders die er een volgt. Dit is het laagste percentage van alle 48 onderzochte landen. Bij het noemen van namen komen vaak figuren zoals Tim Hofman en Arjen Lubach naar voren, hoewel zij verbonden zijn aan journalistieke organisaties. Daarnaast blijkt dat het gebruik van AI-chatbots als nieuwsbron toeneemt, vooral onder jongeren. Dit kan duiden op een gebrek aan herkenbaarheid en begrijpelijkheid van nieuws vanuit traditionele bronnen.

De bevindingen van het Digital News Report wijzen op een zorgwekkende trend: het consumentenvertrouwen in nieuws is fors verslechterd, met de sterkste daling sinds het begin van de coronacrisis. De toekomst van de journalistiek staat op het spel, en de vraag rijst wie er nog naar de bron gaat als chatbots als ChatGPT steeds meer als nieuwsbron worden gebruikt.