Mondkapjes hebben we niet nodig volgens de experts

In een pikante wending tijdens de coronapandemie heeft coronaminister Hugo de Jonge het gebruik van mondkapjes in de ouderenzorg ontraden, na een krachtige lobby van de branchevereniging Actiz. Een bestuurslid van Actiz, Conny Helder, vroeg De Jonge om tijdens een persconferentie te benadrukken dat het uit voorzorg dragen van mondkapjes "bewezen zinloos" was. Deze uitspraak, zonder wetenschappelijke onderbouwing, viel in een periode waarin de zorg onder enorme druk stond en veel ouderen in verpleeghuizen het slachtoffer werden van het virus.

Tijdens een persconferentie in april 2020 uitte De Jonge zijn twijfels over de aanpak van een thuiszorgorganisatie die wel mondkapjes verstrekte aan personeel. Hij stelde dat het RIVM op dat moment vond dat het dragen van mondmaskers niet nodig was, en dat degenen die dit toch deden, anderen in gevaar brachten. De lobby van Actiz kwam op een cruciaal moment, terwijl in andere landen, zoals Duitsland, al werd geadviseerd om mondkapjes preventief te dragen bij ouderen.

De Jonge sprak ook zijn zorgen uit over de invloed van organisaties zoals Buurtzorg, die hun medewerkers uit voorzorg mondkapjes lieten dragen. Helder's verzoek aan De Jonge om deze organisaties aan te spreken, leidde tot een directe confrontatie tijdens de persconferentie, waar De Jonge zijn twijfels over de verstandigheid van hun handelen uitsprak. Dit had aanzienlijke impact op andere zorgbestuurders, die hierdoor minder geneigd waren om mondkapjes te gebruiken.

Later bleek dat de richtlijnen van het RIVM en het OMT niet waren aangepast, ondanks dat de schaarste aan mondkapjes was verdwenen. Het argument dat preventief gebruik zou leiden tot "schijnveiligheid" werd gebruikt, maar hiervoor ontbrak wetenschappelijke basis. Uiteindelijk adviseerde het OMT pas maanden later, in september 2020, dat het toch nodig was om mondkapjes te dragen in verpleeghuizen.

De onthullingen over de lobbypraktijken en de rol van De Jonge en Actiz hebben geleid tot vragen over de besluitvorming en de impact op zorgmedewerkers. De Vereniging van Verpleegkundigen en Verzorgenden eist nog steeds excuses van de overheid voor de gevolgen van deze beslissingen. De Jonge, nu commissaris van de Koning in Zeeland, heeft aangegeven zijn verhaal te doen bij de parlementaire enquêtecommissie.