Schaduwspel van de Macht

In het hart van Washington DC vond in 1976 een schokkende moordaanslag plaats, uitgevoerd door de Chileense geheime dienst DINA. De doelwit was Orlando Letelier, een voormalig minister van Buitenlandse Zaken onder de linkse regering van president Allende. Na de militaire staatsgreep van 1973 had Letelier zijn leven gewijd aan het bestrijden van het regime van Pinochet en het aan de kaak stellen van de mensenrechtenschendingen in Chili. Zijn invloedrijke campagne leidde tot het voorkomen van een grote investering van het Nederlandse bouwbedrijf Stevin in Chili, wat hem tot een doelwit maakte.

Op 21 september 1976, terwijl Letelier in zijn blauwe Chevrolet door de ambassadewijk reed, werd hij gevolgd door leden van de Cuban Nationalist Movement. Deze rechtse terreurgroep, die eerder door de CIA was gesteund, had de opdracht om Letelier uit de weg te ruimen. Toen Letelier bij de Roemeense ambassade een rotonde op draaide, ontplofte een bom die in de Ford was geplaatst. De explosie was zo krachtig dat deze tot in het Ministerie van Buitenlandse Zaken hoorbaar was. Letelier en zijn vriendin Ronni Moffitt kwamen onmiddellijk om het leven, terwijl haar man de aanslag overleefde.

De aanslag werd georganiseerd door Michael Townley, een voormalig CIA-agent die voor de DINA werkte. Townley had eerder ervaring opgedaan met het uitvoeren van aanslagen op politieke tegenstanders en was verantwoordelijk voor de uitvoering van deze fatale operatie. De opdracht kwam van Manuel 'Mamo' Contreras, hoofd van de DINA, die later zou toegeven dat het bevel van Pinochet kwam. De moord op Letelier was onderdeel van een bredere strategie, Operatie Condor, waarbij Zuid-Amerikaanse dictaturen samenwerkten om dissidenten te elimineren.

De Amerikaanse overheid, die eerder betrokken was bij de coup in Chili, schrok van de moord in haar eigen hoofdstad. De FBI startte een uitgebreid onderzoek, dat jaren zou duren. De druk op Pinochet nam toe, en Townley werd uiteindelijk in 1978 uitgeleverd aan de VS, waar hij meewerkte aan het onderzoek en in het getuigenbeschermingsprogramma werd geplaatst. De zaak leidde tot een verandering in het Amerikaanse beleid ten opzichte van Chili, van steun naar kritiek.

Orlando Letelier had een belangrijk leven geleid als activist en pleitbezorger voor mensenrechten. Na zijn vrijlating uit de gevangenis in Chili had hij politiek asiel gekregen en zich in de VS gevestigd, waar hij zijn strijd voortzette. Hij vestigde contacten met de Nederlandse politiek en leidde campagnes om de internationale gemeenschap bewust te maken van de situatie in Chili. Zijn dood was niet alleen een tragedie voor zijn familie en vrienden, maar ook een schokkende herinnering aan de gewelddadige onderdrukking van politieke tegenstanders door het regime van Pinochet.