Onderhandelingen onder een schaduw van angst

België heeft recent visa verstrekt aan vijf vertegenwoordigers van de Taliban, de extremistische groepering die sinds 2021 weer aan de macht is in Afghanistan. Deze visa zijn geldig voor één dag en alleen op Belgisch grondgebied, wat betekent dat de Taliban-leden niet naar andere landen binnen de Schengenzone kunnen reizen. De Belgische minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Prévot, bevestigde deze informatie, maar kon niet zeggen of de vertegenwoordigers daadwerkelijk naar Brussel zullen komen.

De Europese Commissie is van plan om met de Taliban te onderhandelen over het mogelijk uitzetten van Afghaanse asielzoekers naar Afghanistan. Dit betreft vluchtelingen wiens asielaanvraag is afgewezen of die een strafblad hebben. Een aantal EU-lidstaten, waaronder Nederland, heeft de Commissie gevraagd om maatregelen te nemen tegen deze groep vluchtelingen.

De uitnodiging aan de Taliban is omstreden, aangezien EU-lidstaten het regime niet erkennen. Het Taliban-bewind staat bekend om zijn repressieve maatregelen, vooral tegen vrouwen en meisjes. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft gewaarschuwd dat Afghanistan op geen enkele manier veilig is voor terugkeer, en dat deze onderhandelingen de levens van vluchtelingen in gevaar kunnen brengen. Critici vrezen dat het uitnodigen van de Taliban de schijn van formele erkenning kan wekken.

De gesprekken in Brussel zullen naar verluidt vooral over technische zaken gaan, zoals de afgifte van reisdocumenten. Ze zullen plaatsvinden op een neutrale locatie, zoals een hotel, en niet in een EU-kantoor. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en andere hoge EU-functionarissen zullen niet aanwezig zijn; de Taliban zullen alleen met EU-ambtenaren spreken.

Binnen de Belgische regering is er verdeeldheid over de komst van de Taliban. Minister Prévot heeft de uitnodiging van de EU afgekeurd, terwijl Asielminister Anneleen Van Bossut zich heeft uitgesproken voor onderhandelingen. Zij gelooft dat het noodzakelijk is om met regimes te praten, ook al steunt men hen niet.