Wanneer de vrijheid op het spel staat, wie houdt er dan nog de pen vast?

In het parlementaire debat zorgde de Hongaarse premier Péter Magyar voor opschudding met zijn opmerkingen over het conservatieve weekblad Mandiner. Hij stelde dat zijn centrumgerichte en pro-Brusselse regering de inhoud van het blad zal bepalen zodra het weer in staatshanden is. Deze uitspraak viel samen met de recente goedkeuring van nieuwe grondwetswijzigingen, wat de zorgen over persvrijheid aanwakkerde.

Critici, waaronder oppositiepolitici en conservatieve commentatoren, uitten hun onvrede over de premier die zich openlijk uitlaat over de redactionele koers van een krant. Ze wijzen erop dat dit de onafhankelijkheid van de pers in gevaar brengt. Balázs Orbán, een parlementariër van de Fidesz-partij, merkte op dat zelfs tijdens het communisme zulke ambities niet zo openlijk werden geuit.

De discussie draaide om de zestiende wijziging van de Hongaarse grondwet, die onder andere de ambtstermijn van premiers beperkt tot acht jaar en het stichtingssysteem voor publieke instellingen afschaft. Dit systeem had ervoor gezorgd dat de staat universiteiten en andere publieke bezittingen aan stichtingen overdroeg, en Orbán verdedigde deze aanpak in het parlement.

Met de nieuwe regels rijzen er vragen over de toekomst van instellingen die aan deze stichtingen verbonden zijn. Als deze stichtingen worden opgeheven, kunnen de eerder overgedragen bezittingen terugkeren naar de staat, wat niet alleen om eigendom gaat, maar ook om wie de inhoud van een krant bepaalt. Dit punt wekt grote onrust bij critici.

Journalist Gergely Szilvay van Mandiner wees erop dat Magyar eerder al geprobeerd heeft invloed uit te oefenen op de krant. In 2020 zou hij zelfs een interview willen herschrijven en publicatie hebben geweigerd als zijn versie niet werd gebruikt. De internationale aandacht voor deze kwestie, met opmerkingen van de Duitse historicus Hubertus Knabe, benadrukt de parallellen met de communistische Rákosi-periode, waarin veel particuliere en kerkelijke instellingen onder staatscontrole kwamen.