Wanneer een minderheidskabinet het milieu flirts!

Het lijkt alweer een eeuwigheid geleden dat oud-premier Mark Rutte de stikstofcrisis als een van de heftigste uitdagingen bestempelde. Boeren protesteerden met brandende hooibalen op de snelwegen en D66 wilde de veestapel halveren. Maar nu, na jaren van stilstand, is het probleem nog steeds niet opgelost. De hoogste bestuursrechter oordeelde in 2019 dat de natuur niet verder mag verslechteren, en sindsdien is de stikstofcrisis alleen maar dieper geworteld. Het nieuwe minderheidskabinet van D66, VVD en CDA gaat nu opnieuw een poging wagen om de situatie te verhelpen.

Volgende week komt het kabinet met een uitgebreid stikstofpakket, waarvan de eerste details al zijn uitgelekt. Rond twintig kwetsbare natuurgebieden komt een strook van 1 kilometer waar minder stikstof mag worden uitgestoten. Voor veel boeren betekent dit dat ze moeten verduurzamen, verhuizen of zelfs stoppen. De druk is hoog, want het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur wil pas volgende week met volledige duidelijkheid komen. Boerenorganisaties spreken van "proefballonnen" en "waanideeën", terwijl de tijd dringt.

De stikstofcrisis is een uiterst gevoelig onderwerp in Den Haag. Het minderheidskabinet heeft al moeite om meerderheden te vinden voor pijnlijke maatregelen. Minister Jaimi van Essen van D66 moet proberen om iedereen mee te krijgen in het grote stikstofplan. De oppositie en boerenbelangenorganisaties zetten de druk op, en wachten is geen optie meer. De plannen zijn ambitieus: voor 2035 moet de landbouw 42 tot 46 procent minder stikstof uitstoten.

De afgelopen jaren zijn er al verschillende plannen gepresenteerd, maar veel boeren voelen de pijn van de maatregelen. In provincies als Utrecht en Gelderland worden strenge eisen gesteld aan de uitstoot. Het kabinet heeft 20 miljard euro uitgetrokken voor het stikstofplan, maar moet ook de provincies meekrijgen. Dit is een uitdaging, vooral omdat veel gedeputeerden van de BoerBurgerBeweging komen en niet willen meewerken aan bredere bufferzones.

Premier Rob Jetten hoopt op een meerderheid van honderd zetels voor de plannen, maar de druk is hoog. Boerenorganisaties overwegen al nieuwe acties als het stikstofpakket niet goed valt. Iedereen kijkt nu gespannen uit naar de onthulling van het pakket. Zoals LTO-voorzitter Ger Koopmans zegt: "Het enige dat telt, is het pakket dat dan op tafel ligt."